Mặc dù phần lớn bacteriocin được phát hiện từ vi khuẩn vùng rễ, nhưng chúng cũng xuất hiện trong nhiều nguồn khác.
Bacteriocin từ thực phẩm lên men
- Một chủng Bacillus subtilis phân lập từ thực phẩm lên men truyền thống của Trung Quốc sản xuất một bacteriocin có khối lượng 3,4 kDa, có khả năng tiêu diệt Bacillus cereus và Listeria monocytogenes (Zheng & Slavik, 1999).
- Maari, một loại thực phẩm lên men từ hạt cây bao báp ở châu Phi, chứa nhiều chủng B. subtilis. Ba chủng (B3, B122 và B222) có khả năng sản xuất bacteriocin giúp ức chế B. cereus NVH391-98, một vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm (Kaboré et al., 2013).
- Một sản phẩm lên men khác từ Burkina Faso, gọi là Bilakga, cũng chứa B. subtilis và Bacillus licheniformis. Các vi khuẩn này tạo ra subtilosin, subtilin và một bacteriocin 3,347 kDa có tiềm năng kháng khuẩn (Compaoré et al., 2013).
Bacteriocin có nguồn gốc từ côn trùng
- B. thuringiensis ssp. kurstaki Bn1 phân lập từ sâu hại hạt dẻ (Balaninus nucum L.) có thể tạo ra bacteriocin Bt-Bn1. Loại bacteriocin này có hoạt tính tiêu diệt B. cereus, Pseudomonas syringae, và P. lemoignei (Ugras et al., 2013).
Những phát hiện này mở ra tiềm năng khai thác bacteriocin từ nhiều nguồn khác nhau ngoài vi khuẩn vùng rễ.
KẾT LUẬN
Việc lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp, cùng với sự gia tăng của vi khuẩn kháng thuốc, là hai thách thức lớn đối với các nhà khoa học. Bacteriocin đang nổi lên như một giải pháp tiềm năng để:
✅ Thúc đẩy tăng trưởng cây trồng một cách tự nhiên, giảm phụ thuộc vào phân bón.
✅ Kiểm soát bệnh trên cây trồng và động vật mà không cần dùng kháng sinh hay hóa chất.
✅ Ứng dụng trong y học như một phương pháp thay thế kháng sinh để chống lại vi khuẩn kháng thuốc.
✅ Sử dụng trong bảo quản thực phẩm để kéo dài thời gian sử dụng mà không cần chất bảo quản tổng hợp.
Nghiên cứu về bacteriocin vẫn đang tiếp tục, hứa hẹn sẽ mở ra nhiều ứng dụng đột phá trong tương lai.